Qovuq siydik nayi reflyuksi (lotincha nomi: vesicoureteral reflux yoki qisqacha VUR) — bu siydik pufagidagi siydikning orqaga, ya'ni buyrakka qarab oqib ketish holatidir.
Normalda siydik buyraklardan siydik naylari (ureterlar) siydik pufagiga tushadi va orqaga qaytmaydi. Ammo reflyuksda bu mexanizm buziladi va siydik orqaga oqib, buyraklarga zarar yetkazishi mumkin.
VUR sabablari:
Tug‘ma sabablar (birlamchi VUR) –siydik nayining siydik pufagiga qo‘shilgan joyida anatomik nuqson bo‘ladi.
Orttirilgan sabablar (ikkilamchi VUR) – siydik pufagidagi bosim ortishi yoki surunkali infeksiyalar tufayli paydo bo'ladi.
VUR belgilari:
- Siydik yo‘llari infektsiyasi (tez-tez takrorlanadigan)
- Belda ogʻriq
- Issiqlik (harorat koʻtarilishi)
- Siydikda qon
- Bolalarda siydik ushlab tura olmaslik yoki tungi ho‘llab qo‘yish
Tashxis qo‘yish usullari:
- Siydik tahlili (infeksiya borligini aniqlash uchun)
- Ultratovush tekshiruvi (UZI) – buyrak va siydik yo‘llarining holatini ko‘rsatadi
- MCUG (miktsion sistoureterografiya) – maxsus rentgen tekshiruvi, siydik pufagiga kontrast modda yuborilib reflyuks darajasi aniqlanadi
Davolash:
Yengil holatlarda antibiotik bilan infeksiyani oldini olish va bolani kuzatib borish
Og‘ir yoki takroriy holatlarda jarrohlik amaliyoti (masalan, ureterni to‘g‘rilash yoki implantatsiya)
VUR kimlarda uchraydi?
Ko‘proq bolalarda, ayniqsa chaqaloqlarda mavjud.
Qiz bolalarda ko‘proq kuzatiladi.
Siydik yo‘llari infeksiyasi bilan og‘rigan bolalarda bu kasallik tekshirilishi zarur.
