Yangiliklar va Maqolalar

Ovqat yoki ichimlikni o'zgartirib, buyrak toshlarining oldini olishga yordam bera olamanmi?Etarlicha suyuqlik, asosan suv ichish, buyrak toshlarining oldini olish uchun qila oladigan eng muhim narsadir. Agar sizda buyrak yetishmovchiligi bo'lmasa , ko'plab sog'liqni saqlash mutaxassislari kuniga olti-sakkiz stakan suv ichishingizni tavsiya qiladi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, Gipertenziyani to'xtatish uchun dietali yondashuvlar  buyraklardagi toshlar xavfini kamaytirishi mumkin. Tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, ortiqcha vazn  buyrakda tosh paydo bo'lish xavfini oshiradi. Menda bo'lgan buyrak toshining turi men tanlashim kerak bo'lgan oziq-ovqat tanloviga ta'sir qiladimi?Ha. Agar sizda allaqachon buyrak toshlari bo'lgan bo'lsa, shifokoringizdan buyrak toshining qaysi turi borligini so'rang. Sizda bor bo'lgan buyrak toshining turiga qarab, natriy , kaltsiy ,protein yoki oksalat  siz iste'mol qiladigan ovqatda qancha mavjud bo'lishi kerak ekanligini bilishingiz kerak bo'ladi.Quyidagi buyrak toshlari turiga qarab turib ,siz nima yeyayotganingiz yoki nima ichayotganingizni albatta vrach yoki dietolog yordamida nazorat qilishingiz kerak bo'ladi:Kaltsiy oksalat toshlariKaltsiy fosfat toshlari Siydik kislotasi toshlari Sistin toshlari  

Xirosima va Nagasakidagi atom bombasi portlashlari va Chernobildagi avariya ionlashtiruvchi nurlanishning salomatlik uchun jiddiy oqibatlarini aniq ko'rsatdi.Ionlashtiruvchi nurlanish ta'sirining oqibatlari chegara qiymati oshib ketganda darhol paydo bo'lishi mumkin (o'tkir radiatsiya sindromi) yoki kechiktirilishi va vaqt o'tishi bilan radiatsiya dozalarining asta-sekin to'planishi (kanserogenez) bilan sodir bo'lishi mumkin.100 mSv ga teng radiatsiya ta'siri 1/100 000 bemorda saraton bilan bog'liq o'limga olib kelishi mumkinligi sababli, Xalqaro atom energiyasi assotsiatsiyasi (MAGATE) quyidagi cheklovlarni o'rnatdi:▶ Tananing umumiy taʼsiri uchun yiliga 50 mSv (yoki 5 yil davomida har yili 20 mSv)▶ Bir organni nurlantirish uchun 500 mSvUrolitiyoz bilan og'rigan bemorlarni tekshirish paytida radiatsiya ta'siri:☑ Standart CT 10 mSv,☑ Past dozali KT ~3 mSv,☑ Umumiy rentgenografiya 0,7 mSv☑ urografiya 2,1-3 mSv☑ Ultratovush - 0 mSvQabul qilingan nurlanish dozasini qanday aniqlash mumkin?Har bir zamonaviy rentgen apparati yoki kompyuter tomografiyasi o'rnatilgan dozimetrga ega va tadqiqotdan so'ng darhol olingan mSv sonini ko'rsatadi. Ushbu ko'rsatkich o'rganish protokolida qayd etilishi kerak.Toshlarni aniqlashning eng yaxshi usuli qanday?ICD diagnostikasi uchun "oltin standart" past dozali tomografiya (KT) Uning sezgirligi taxminan 93,1% va o'ziga xosligi taxminan 96,6% ni tashkil qiladi.Rentgen va ultratovushning sezgirligi va o'ziga xosligi ancha past (mos ravishda 44-77% va 45-94%) :)Kichik toshlar uchun ultratovush va rentgen nurlarining sezgirligi bundan ham past bo'ladi:⏺ Ultratovush tekshiruvi 3 mm dan kichik toshlarni yomon ko'rsatmaydi, chunki bunday zarralar akustik soya hosil qilmasligi mumkin va shifokor ekojenik buyrak sinus yog'i va tosh zarralarini farqlashi kerak.⏺ Toshning o'lchami <5 mm bo'lsa ham rentgen nurlarining sezgirligi sezilarli darajada pasayadi.⏺ Ultratovush tekshiruvi KT bilan solishtirganda 50% hollarda tosh hajmini oshirib yuboradi⏺ rentgen nurlari toshning hajmini kam baholaydi (kam baholaydi).Shuning uchun past dozali KT kichik toshlarni baholashning yagona usuli bo'lib qolmoqda:Past dozali buyrak KT nima?Bu siydik tizimidagi toshlarni aniqlashga qaratilgan skanerlash rejimi. Toshlar rentgen xususiyatlarida tana to'qimalaridan juda farq qilganligi sababli, pastroq quvvatli skanerlardan foydalanish mumkin bo'ldi.Kam dozali KT tekshiruvi bilan rentgenolog faqat toshlar mavjudligini tasvirlaydi va boshqa tuzilmalarni tasvirlamaydi.Kam dozali kompyuter tomografiyasi standart protokollarning 100 mA o'rniga 30 milliamper (mA) oqimdan foydalanadi.Skanerlash atigi 10-15 soniya davom etadi.Bularning barchasi urolitiyozni tashxislashda sezgirlik yoki o'ziga xoslikni yo'qotmasdan radiatsiya ta'sirining pasayishiga olib keladi.Kam dozali KT protokollarining asosiy kamchiliklari tana massasi indeksi > 30 kg / m2 bo'lgan bemorlarda sezuvchanlikning pasayishi hisoblanadi.Oddiy BMI 18,5 dan 25 gachaBMI 25 dan 30 gacha bo'lgan odam ortiqcha vaznga ega (semizlikdan oldin)Semiz odamlarda BMI > 30 kg/m2 bo'ladi.Tana massasi indeksini hisoblash uchun tana vazningizni kilogrammdagi bo'yingiz kvadratiga metrda bo'lishingiz kerak.Masalan, odamning vazni 77 kg, balandligi 170 sm.Shuning uchun, bu holda BMI tengdir: BMI = 77: (1,70 × 1,70) ≈ 26,64 kg / m².Shunday qilib, rasmiy ravishda, tosh shakllanishi bo'lgan bemor standart protokolga muvofiq yiliga 15 ta past dozali kompyuter tomografiyasi yoki 5 ta kompyuter tomografiyasidan o'tishi mumkin.Operatsiya paytida bemor (va shifokor) oladigan nurlanish dozasini e'tiborsiz qoldirmaslik kerak❗Bundan tashqari, chet ellik endourologlarning so'rovlari natijalari shuni ko'rsatadiki, mexanizmlar, zarar va xavfsiz chegaralarni bilish va tushunish darajasi aniq emas. (Lazaros Tzelves, radiatsiya ta'siri va himoya vositalarini kiyishga rioya qilish bo'yicha bilim darajasi: endourologlar qayerda? ESUT/EULIS so'rovi, 2020). 

Surunkali buyrak kasalligi (SBK) sizning buyraklaringiz shikastlanganligini va qonni kerakli tarzda filtrlay olmasligini anglatadi. Kasallik "surunkali" deb ataladi, chunki sizning buyraklaringizning shikastlanishi uzoq vaqt davomida asta-sekin sodir bo'ladi. Bu zarar tanangizda chiqindilar to'planishiga olib kelishi mumkin. SBK boshqa sog'liq muammolariga ham olib kelishi mumkin.Buyraklarning asosiy vazifasi siydik hosil qilish uchun qoningizdagi qo'shimcha suv va chiqindilarni filtrlashdir. Tananing to'g'ri ishlashi uchun buyraklar qonda aylanib yuradigan kaltsiy, fosfor, natriy va kaliy kabi tuzlar va minerallarni muvozanatlashtiradi. Sizning buyraklaringiz shuningdek, qon bosimini nazorat qilish, qizil qon tanachalarini ishlab chiqarish va suyaklaringizni mustahkam saqlashga yordam beradigan gormonlar ishlab chiqaradi.Buyrak kasalligi ko'pincha vaqt o'tishi bilan yomonlashishi va buyrak etishmovchiligiga olib kelishi mumkin. Agar buyraklaringiz ishlamay qolsa, sog'lig'ingizni saqlab qolish uchun sizga dializ yoki buyrak transplantatsiyasi kerak bo'ladi.Buyrak kasalligingiz borligini qanchalik tez bilsangiz, buyraklaringizni himoya qilish uchun tezroq o'zgarishlar qilishingiz mumkin.

HADDAN TASHQARI FAOL SIYDIK PUFAGI (OAB-OVERACTIVE BLADDER)  nima?Haddan tashqari faol qovuq - bu siydik pufagi belgilari guruhining nomi. Uchta asosiy simptom mavjud:Siz siydik chiqarishingiz kerak bo'lgan tuyg'u,Odatda siydikni tez-tez (tez-tez), kechayu kunduz (nokturiya) chiqarish zarurati.Ba'zida o'zini tuta olmaslik, ya'ni  siydik oqishi. Haddan tashqari faol siydik pufagi bilan siz siydik pufagini bo'shatish kerakligini his qilasiz - hatto u to'liq bo'lmasa ham. Siz hattoki hozirgina siydik chiqargan bo'lsangizda yana  tezda siydik chiqarishingiz kerakligini his qilasiz. Siz bu tuyg'uni nazorat qila olmaysiz yoki e'tiborsiz qoldirolmaysiz va bu holat siz bilan kerak bo'lgandan ko'ra ko'proq sodir bo'ladi. Ba'zida siydik chiqarayotganda siydik pufagi mushaklari siydik pufagini bo'shatish uchun siqib chiqayotgandek tuyulishi mumkin, ammo mushak haqiqatan ham siqilmasligi mumkin. Agar siz har kuni va kechasi sakkiz yoki undan ko'p marta "tashqariga chiqgim kelayapti" deb hisoblasangiz yoki siydik oqishidan qo'rqsangiz, sizda HADDAN TASHQARI FAOL SIYDIK PUFAGI  bo'lishi mumkin.ALOMATLARI:Shoshilinchlik: Bu FAOL SIYDIK PUFAGIning asosiy belgisidir. Bu siydik chiqarishning kuchli (shoshilinch) ehtiyoji, uni e'tiborsiz qoldirib bo'lmaydi. Bu kasallik bilan kasallangan odamlar  "siygim kelayapti" tuyg'usini his qilganda   darhol hojatxona  topilmasa, siydik oqishidan qo'rqishadi. Siydik oqishi: Ba'zida FAOL SIYDIK PUFAGI hojatxonaga borishdan oldin siydik oqib chiqishiga olib keladi. Bu shoshilinch o'zini tuta olmaslik  deb ataladi. Ba'zi odamlarda bir necha tomchi bo'lishi mumkin, boshqalari esa to'satdan oqib ketishi mumkin.Siydikni tez-tez chiqarish: FAOL SIYDIK PUFAGI odamlarning kun davomida ko'p marta hojatxonaga borishiga sabab bo'lishi mumkin. Mutaxassislarning ta'kidlashicha, tez-tez siyish  bu - 24 soat ichida sakkiz martadan ortiq siydik chiqarishga to'g'ri kelishidir.Kechasi siydik chiqarish uchun uyg'onish: FAOL SIYDIK PUFAGI bir kechada bir necha marta siydik chiqarish uchun odamni uyqudan uyg'otishi mumkin. Bu nokturiya deb ataladi.HADDAN TASHQARI FAOL SIYDIK PUFAGI da og'riq bo'lmaydi. Agar siz siydik chiqarishda og'riqni his qilsangiz,sizda boshqa muammo, sizda siydik yo'llari infektsiyasi (UTI) bo'lishi mumkin. DAVOLASHHADDAN TASHQARI FAOL SIYDIK PUFAGI ni boshqarish uchun bir qancha narsalarni qilish mumkin. Har bir inson organizimi turlicha  bo'lgani uchun har xil tajribalarni qo'llab ko'rish kerak bo'ladi. Siz bir vaqtning o'zida bitta yoki bir nechta davolanishni sinab ko'rishingiz mumkin. HADDAN TASHQARI FAOL SIYDIK PUFAGI ni davolash quyidagilarni o'z ichiga oladi:Hayot tarzini o'zgartirish;Retsept bo'yicha dorilar;Qoviq botoks bilan davolash;Nerv stimulyatsiyasi (periferik va markaziy)Jarrohlik 

Erta Surunkali buyrak kasalligi (SBK) hech qanday alomatga ega bo'lmasligi mumkin.Siz qanday qilib SBK bilan kasallanishingiz va o'zingizni yaxshi his qilishingiz mumkinligi haqida savol berishingiz mumkin. Bizning buyraklarimiz o'z vazifalarini bajarish uchun bizni sog'lom saqlashimiz uchun zarur bo'lganidan ko'ra ko'proq imkoniyatlarga ega. Misol uchun, siz bitta buyragingizni berib ham, sog'lom bo'lishingiz mumkin. Sizda buyraklar hech qanday alomatsiz ham shikastlanishi mumkin, chunki zararga qaramay, sizning buyraklaringiz o'zingizni yaxshi his qilish uchun hali ham yetarlicha ishlamoqda. Ko'p odamlar uchun buyrak kasalligingiz bor yoki yo'qligini bilishning yagona yo'li - qon va siydik sinovlari bilan buyraklaringizni tekshirish.Buyrak kasalligi kuchayishi bilan odamda shish paydo bo'lishi mumkin. Buyraklar ortiqcha suyuqlik va tuzdan qutulolmasa, shish paydo bo'ladi. Shish  oyoqlarda yoki to'piqlarda, kamroq tez-tez qo'llar yoki yuzda paydo bo'lishi mumkin.Rivojlangan SBK belgilari :ko'krak og'rig'i;quruq teri;qichishish yoki uyqusizlik;charchoq hissi;bosh og'rig'i;siyishning ko'payishi yoki kamayishi;ishtahaning yo'qolishi;mushak kramplari;ko'ngil aynishi;nafas qisilishi;uyqu muammolari;diqqatni jamlashda muammo;qusish;vazn yo'qotish.SBK bilan og'rigan odamlarda anemiya, suyak kasalligi va to'yib ovqatlanmaslik ham rivojlanishi mumkin.

Odamlar umurtqa pog'onasining ikkala tomonida qovurg'a to'shagidan pastroqda, har biri kattalar mushtiga teng bo'lgan ikkita buyrak bilan tug'iladi. Kichkina bo'lsa-da, buyraklaringiz tananing qolgan qismini muvozanatda ushlab turadigan juda ko'p murakkab va hayotiy funktsiyalarni bajaradi. Buyraklar:Tanangizdan ortiqcha suyuqlik va chiqindilarni olib tashlashga yordam beradi; Qonni filtrlaydi, ba'zi birikmalarni saqlaydi va ortiqchalarni olib tashlaydi; Qizil qon hujayralarini yaratishga yordam beradi; Muhim vitaminlar va minerallarni muvozanatlashtiradi; Qon bosimingizni ushlab turishga yordam beradi; Suyaklarni sog'lom tutadi.

Buyraklar loviya shaklidagi ikkita organ bo'lib, ularning har biri bir mushtdek. Ular qovurg'alar ostida, umurtqa pog'onasining har ikki tomonida joylashgan.Sog'lom buyraklar har daqiqada yarim chashka qonni filtrlaydi, siydik chiqarish uchun chiqindilar va ortiqcha suvni olib tashlaydi. Siydik buyraklardan siydik pufagiga siydik pufagining har ikki tomonida joylashgan siydik yo'llari deb ataladigan ikkita ingichka mushak naychalari orqali oqadi. Quviq siydikni saqlaydi. Buyraklar, siydik yo'llari va siydik pufagi siydik yo'llarining bir qismidir. Buyraklar qanday ishlaydi?Buyraklarning har biri nefron deb ataladigan millionga yaqin filtrlovchi birliklardan iborat. Har bir nefron glomerula va naychadan iborat va filtirlashni o'z ichiga oladi. Nefronlar ikki bosqichli jarayon orqali ishlaydi: glomerula qoningizni filtrlaydi va kanalcha kerakli moddalarni qoningizga qaytaradi va chiqindilarni olib tashlaydi.Glomerula qoningizni filtrlaydiQon har bir nefronga oqib o'tayotganda, u mayda qon tomirlari klasteriga - glomerulaga kiradi. Glomerulaning yupqa devorlari kichikroq molekulalarni, chiqindilarni va suyuqlikni - asosan suvni naychaga o'tkazishga imkon beradi. Kattaroq molekulalar, masalan, oqsillar va qon hujayralari qon tomirida qoladi.Naycha kerakli moddalarni qoningizga qaytaradi va chiqindilarni olib tashlaydiNaycha bilan birga qon tomir o'tadi. Filtrlangan suyuqlik tubula bo'ylab harakatlanar ekan, qon tomir deyarli barcha suvni, shuningdek, tanangizga kerak bo'lgan minerallar va ozuqa moddalarini qayta singdiradi. Tubula qondan ortiqcha kislotani olib tashlashga yordam beradi. Naychalardagi qolgan suyuqlik va chiqindilar siydikka aylanadi.

✳️ Leykotsitlar (yallig'lanish belgisi)Yallig'lanishning boshqa belgilari:bakteriyalar mavjudligi;"+" nitrit testi;"+" leykotsit esterazasi;pH> 6,5.Antibiotikni , davolash uchun ko'rsatmalar bo'lmasa,  faqat qo'shimcha tekshiruvdan so'ng buyurish kerak: siydik tahlili va buyraklarning ultratovush tekshiruvi. Marjon toshlarning shakllanishiga siydikni ureaza fermenti bilan ishqorlovchi bakteriyalar sabab bo'ladi.Tosh butunlay olib tashlanmaguncha, bunday hollarda antibakterial terapiya dastlab muvaffaqiyatsizlikka uchraydi, chunki antibiotik toshning chuqur bakteriyalariga ta'sir qilmaydi❗Bunday bemorlarda vaqtinchalik ta'sir ko'rsatadigan olti oylik antibiotiklardan so'ng buyraklarning ultratovush tekshiruvidan o'tishlari odatiy hol emas.👉 Bakteriologik laboratoriya siydik yig'ish binosida joylashgani ma'qul👉 Siydik to'g'ridan-to'g'ri laboratoriyaga, o'rta qismidan berilishi kerak✳️ Eritrositlar:  onkopatologiya belgilar, faqat (ICD, travma, glomerulonefrit va boshqalar) emas "O'zgartirilgan" eritrotsitlar - yuqori siydik yo'llaridan (buyraklar, siydik yo'llari)"O'zgartirilmagan" - pastroqdan.Siydik to'plash qoidalarini eslang:👉 Esda tutingki, qizil qon tanachalari odatda kuchli jismoniy faollik, ayniqsa yugurish va shunga o'xshash jismoniy faoliyatdan keyin paydo bo'ladi) 🏃‍♀️🏃‍♂️‍➡️👉 Antikoagulyantlarni qabul qilgan bemorlarning siydigida insult va yurak xurujidan keyin, klapan almashtirilgandan keyin, ritm buzilishi va hokazolarda qizil qon tanachalari paydo bo'lishi odatiy hol emas.👉 Esingizda bo'lsin, 50% hollarda siydikda qizil qon tanachalari paydo bo'lishining sababi noaniq qolmoqda.Ammo siydikda qizil qon tanachalari paydo bo'lganda, eng muhimi, onkopatologiyani va buyrak va siydik yo'llarida toshlar kabi boshqa jiddiy sabablarni istisno qilishdir❗Buning uchun biz bajaramiz:🔹Birinchi bosqich - buyrak va siydik pufagining ultratovush tekshiruvi.🔹Keyin, buyraklar va qorin parda bo'shlig'ining kompyuter tomografiyasi (kontrastli) va sistoskopiya talab qilinishi mumkin.🔹Erkaklar uchun - skrotum va PSA ultratovush tekshiruvi🔹Kamdan-kam hollarda - qon ketish manbasini aniqlash uchun ikki yoki uch stakan siydik namunasi (siyishning turli bosqichlarida siydik to'plash).✳️ Siydikdagi oqsil:Siydikda ko'p miqdordagi hujayralar (leykotsitlar va eritrotsitlar) yo'qligida uni baholash kerak.Izolyatsiya qilingan proteinuriya buyrak glomerulining shikastlanish belgisidir.Aniqroq ma'lumot kunlik proteinuriya yoki siydikdagi albumin-kreatinin nisbati bilan beriladi✳️ QON TEST: kreatininKreatinin mushaklarda kreatindan hosil bo'lgan moddadir.Deyarli barcha kreatinin buyraklar tomonidan chiqariladi, shuning uchun uning qondagi konsentratsiyasi ularning faoliyatining yaxshi ko'rsatkichidir.Ishlab chiqarilgan kreatinin miqdori umumiy tana vazniga, mushak massasiga bog'liq. Erkaklar, ayollar va bolalarda uning vazni va tuzilishi har xil bo'ladi.Nefrologlar "glomerulyar filtratsiya tezligi (GFR)" aniqroq ko'rsatkichga e'tibor berishadi.Uni turli usullar yordamida olish mumkin, ulardan eng oddiyi bemorning yoshi va jinsini hisobga olgan holda qondagi kreatinin darajasiga asoslanadi.✴️ Buyrak va siydik pufagining ultratovush tekshiruviKo'p hollarda buyraklar holati haqida keng qamrovli ma'lumot beradigan qulay va xavfsiz tadqiqot.